Hoofdstuk 10 | Waarom duwt ge iemand weg wanneer ge eigenlijk rust nodig hebt?

Over iemand graag zien, verdwijnen in uw bubbel en leren zeggen dat uw energie op is

Tijdens mijn tweede huwelijk kregen mijn toenmalige man en ik bij de relatietherapeut de opdracht om onszelf en elkaar als een dier of figuur te tekenen.

Hij tekende mij als een egel.

Hij vond mij soms onbereikbaar. Wanneer hij dichterbij probeerde te komen, prikte hij zich aan mijn stekels.

Ik vond dat frappant.

Vooral omdat ik onmiddellijk begreep wat hij bedoelde.

Wanneer alles mij te veel werd, trok ik mij terug in mijn eigen bubbel. Ik kon naast hem zitten en tegelijk mijlenver weg zijn. Soms viel ik helemaal stil. Soms kwamen er toch woorden, alleen hadden die scherpe randjes.

Voor hem moet het gevoeld hebben alsof hij zich door een mijnenveld bewoog.

Zelf probeerde ik op dat moment vooral het laatste restje energie dat ik nog had te beschermen.

Vanbuiten stekels, vanbinnen schermbeveiliging

Ik wist toen niet altijd wat er precies met mij gebeurde.

Ik voelde dat ieder geluid te veel was. Dat een gewone vraag als een extra taak binnenkwam. Dat ik niks meer wilde uitleggen, bespreken of afstemmen.

Mijn schermbeveiliging sprong aan.

Of dat een verdedigingsmechanisme was, weet ik niet. Schermbeveiliging is voorlopig het woord dat er het dichtst bij komt. Ik verdween in een soort trance waar niemand nog goed bij kon. In mijn bubbel moest ik even niks geven. Daar hoefde ik geen antwoord te formuleren en geen rekening te houden met wat iemand anders voelde of nodig had.

Alleen zat de ander natuurlijk nog altijd naast mij.

Die zag niet hoeveel moeite het mij kostte om überhaupt aanwezig te blijven. Die zag een vrouw die zweeg, kortaf reageerde en steeds verder weg leek te gaan.

En wanneer hij toch verbinding probeerde te zoeken, kwamen mijn stekels recht te staan.

Ik zei niet rustig dat ik tijd alleen nodig had. Ik maakte het samenzijn soms zo onaangenaam dat de afstand vanzelf ontstond.

Zonder dat ik dat bewust besliste. Ik wilde hem ook helemaal niet weg.

Ik had alleen nog geen andere manier gevonden om mezelf te beschermen.

De zondagavond waar we allebei naar uitkijken

Vier jaar na die scheiding ziet mijn leven er anders uit. De ene week zijn mijn drie kinderen bij mij, de volgende week zijn ze er niet.

Toch herken ik die beweging nog altijd.

Om de twee weken kijk ik uit naar zondagavond. Tegen dan heb ik een volle week met de kinderen achter de rug. De laatste dagen zijn vaak de drukste. Hobby’s, kilometers rijden, supporteren, afspraken, iets sociaals en soms ook nog mijn eigen sport ertussen proberen te proppen.

Wanneer de kinderen vertrekken, valt een groot deel van die drukte weg.

En daar kijkt nog iemand naar uit.

Intussen ben ik opnieuw in een relatie. We hebben maar een beperkt aantal dagen waarop we allebei geen kinderen bij ons hebben. Logisch dus dat hij uitkijkt naar het moment waarop ik weer tijd heb.

Ik kijk ook naar hem uit.

Alleen is zondagavond vaak het moment waarop mijn lichaam eindelijk laat voelen hoe moe ik ben.

De week met de kinderen vraagt meestal meer energie dan ik beschikbaar heb. Ik ga door omdat het moet. Ik rij, regel, luister, kook, supporteer en probeer overal te zijn waar ik nodig ben.

Pas wanneer het stilvalt, merk ik hoe ver ik in het rood ben gegaan.

Dan wil iemand die ik heel graag zie eindelijk dichtbij komen en voel ik vooral hoeveel moeite dichtbij zijn mij op dat moment kost.

Dat is een moeilijke waarheid om uit te spreken.

Want hoe zegt ge tegen iemand dat samenzijn energie vraagt zonder dat die hoort dat hij te veel is? Hoe vraagt ge om alleen te mogen zijn zonder dat het klinkt alsof ge niet bij hem wilt zijn?

Ik kan niet geven wat ik niet heb

Ik heb lang gedacht dat liefde betekende dat ge zoveel mogelijk tijd samen wilde doorbrengen. Wanneer ge ruimte nodig had, moest er dus wel iets mis zijn. Met de relatie. Met de ander. Of met wat ge zelf voelde.

Daardoor wachtte ik vaak te lang.

Ik bleef beschikbaar terwijl mijn hoofd al vol zat. Ik bleef praten terwijl ieder woord moeite kostte. Ik probeerde gezellig te zijn terwijl mijn lijf eigenlijk om stilte vroeg.

Tot ik het niet meer kon opbrengen.

En dan kreeg de ander alsnog afstand. Alleen kwam ze in een veel pijnlijkere vorm. In mijn stilte. In mijn irritatie. In antwoorden die harder klonken dan ik ze misschien bedoelde.

In mijn tweede huwelijk vroeg ik geen ruimte. Ik probeerde ze te maken.

Vandaag leg ik veel meer uit.

Met handen en voeten soms.

Ik probeer duidelijk te maken hoe het voelt om in een burn-out te zitten. Dat acht uur slapen mijn batterij niet vanzelf volledig oplaadt. Dat ik iedere dag maar een beperkte hoeveelheid energie heb en dat die tijdens een week met de kinderen vaak al opgebruikt is voor de dag goed en wel voorbij is.

Soms gebruik ik zelfs energie die er eigenlijk niet meer is.

Dan heb ik de dagen erna nodig om uit die min te raken.

Ook fijn samenzijn kost energie. Praten, luisteren, aanraking, rekening houden met elkaar en samen beslissen wat we doen. Daar hoeft niemand iets fout voor te doen. Het vraagt gewoon iets wat ik op dat moment niet meer over heb.

Ik zeg soms:

Ik kan niet geven wat ik niet heb.

Dat klinkt misschien harder dan ik het bedoel. Voor mij is het een heel eerlijke zin.

Ik wil mezelf niet langer leegschrapen om te bewijzen dat ik iemand graag zie.

Spreken vóór mijn stekels het overnemen

In mijn huidige relatie lukt het steeds beter om die signalen vroeger te herkennen en er open over te praten.

Dat ging niet in één gesprek. Er waren gesprekken waarin mijn behoefte aan ruimte toch als afwijzing binnenkwam. Momenten waarop hij zich afvroeg of hij iets fout deed, omdat samenzijn met hem mij energie kostte. En momenten waarop ik zo uitgebreid probeerde uit te leggen wat er in mij gebeurde dat ik er bijna een PowerPointpresentatie bij had kunnen geven.

We zoeken nog altijd.

Toch is er iets veranderd.

Steeds vaker lukt het mij om iets te zeggen vóór ik volledig in mijn bubbel verdwenen ben. Dat mijn hoofd vol zit. Dat ik graag bij hem ben en tegelijk tijd nodig heb waarin niemand iets van mij verwacht.

We kunnen daar ook op rustige momenten afspraken over maken. Niet pas op zondagavond, wanneer de ene verlangt naar verbinding en de andere bijna geen woorden meer over heeft.

De behoefte aan ruimte is daardoor niet verdwenen. De stekels ook niet altijd.

Ik leer alleen beter voelen wanneer ze beginnen recht te staan.

Daar zit voor mij IO₂, heel gewoon, midden in een relatie.

Intuïtie zit in het moment waarop ik de bubbel vroeger herken. Openheid begint wanneer ik niet verwacht dat de ander mijn stilte correct vertaalt, maar woorden geef aan wat er gebeurt. Ook als ik nog niet precies weet hoeveel tijd ik nodig heb.

Daarna kunnen we pas samen kijken wat er die avond of de volgende dag mogelijk is.

Hoe vraagt uw lichaam ruimte?

Misschien hebt gij geen bubbel. Misschien merkt ge dat uw antwoorden korter worden. Dat een gewone vraag plots als een opdracht klinkt. Of dat ge zegt dat er niks is, terwijl ge eigenlijk hoopt dat iedereen u een uur met rust laat.

Kijk eens naar het moment vóór ge kortaf wordt of dichtklapt.

Wat gebeurt er dan in u?

Worden geluiden harder? Voelt aanraking plots te veel? Kost antwoorden meer moeite? Begint ge redenen te zoeken waarom de ander beter naar huis kan gaan?

Dat eerste signaal hoeft ge nog niet onmiddellijk perfect uit te leggen. Ge kunt gewoon zeggen wat ge wél weet:

Mijn hoofd zit vol. Ik voel dat ik tijd alleen nodig heb. Ik weet nog niet hoe lang, maar ik wil het nu zeggen vóór ik helemaal dichtklap.

Zo’n zin lost niet ieder gevoel op. De ander mag teleurgesteld zijn. Misschien raakt uw behoefte aan ruimte aan een oude angst om verlaten of afgewezen te worden.

Dat hoeft ge niet allemaal in hetzelfde gesprek te herstellen.

Ge kunt wel proberen uw ruimte te vragen terwijl ge nog zacht genoeg zijt om te spreken.

Een bladzijde voor uw eigen stekels

Schrijf bovenaan een lege bladzijde:

Hoe probeer ik afstand te maken wanneer ik eigenlijk rust nodig heb?

Schrijf op wat ge doet wanneer uw batterij leeg raakt. De woorden die ge gebruikt. De stiltes die vallen. De kleine dingen waaraan iemand die u goed kent misschien al lang merkt dat ge weg aan het glijden zijt.

Vraag uzelf daarna:

Wat zou ik eerder kunnen zeggen?

Maak er geen perfecte uitleg van. Zoek één zin die waar is en die ge ook nog kunt uitspreken wanneer uw hoofd al volloopt.

De egel uit die tekening is niet verdwenen.

Ik trek mij nog altijd weleens terug in mijn bubbel. Soms merk ik pas laat dat mijn woorden scherpe randjes krijgen.

Vandaag begrijp ik beter wat er onder die stekels zit.

Ik kan niet geven wat ik niet heb.

Ik kan wel proberen dat te zeggen vóór mijn stekels het gesprek van mij overnemen.

Alle hoofdstukken van Het verhaal van IO₂

1. Waarom IO₂ bestaat
2. Waarom schrijven alles veranderde
3. Wie zijt ge wanneer niemand iets van u nodig heeft?
4. Uw verlangen hoeft zich niet te verdedigen
5. Soms klinkt kiezen gewoon als stoppen
6. Geven voelt veilig. Ontvangen legt iets bloot
7. Mijn planning moet mij ook kunnen dragen
8. Wat ik weghaalde om iedereen te bereiken
9. Drie regels zijn ook schrijven
10. Waarom duwt ge iemand weg wanneer ge eigenlijk rust nodig hebt?